Najpierw oceń, skąd pochodzą zioła
Nie ma jednej zasady, która pasuje do każdego zbioru. Czyste liście ścięte z zadbanej, domowej doniczki zwykle wystarczy przejrzeć i delikatnie otrzepać. Podobnie można postąpić z ziołami z ogrodu, jeśli nie ma na nich ziemi, pyłu ani śladów po owadach. Pominięcie mycia oznacza mniej wilgoci do usunięcia, a to ułatwia równomierne suszenie, zwłaszcza delikatnych liści.
Mycie ma większy sens, gdy rośliny są wyraźnie zakurzone, opryskane ziemią podczas podlewania albo zabrudzone w trakcie zbioru. Nie rozwiązuje jednak każdego problemu. Jeśli zioła mogły mieć kontakt z nieznanymi środkami chemicznymi, odchodami zwierząt lub innymi trudnymi do usunięcia zanieczyszczeniami, bezpieczniej zrezygnować z takiego zbioru. Do suszenia wybieraj wyłącznie rośliny, które rozpoznajesz bez wątpliwości.
Przegląd i sortowanie przed myciem
Zacznij od rozłożenia zebranych gałązek na czystej powierzchni. Usuń pożółkłe, nadgniłe i mocno uszkodzone części, a także obce liście, grudki ziemi i widoczne owady. Rozdziel gatunki, jeśli były zbierane razem: różne liście mogą schnąć w innym tempie i łatwiej będzie później opisać gotowy susz. Nie warto suszyć roślin upchniętych w wilgotnej torbie po zbiorze.
Przy niewielkim zabrudzeniu często wystarczy delikatne potrząśnięcie łodygą lub usunięcie drobinek palcami. Miękkie liście traktuj ostrożnie, aby ich nie pognieść. Zioła o gęstych gałązkach obejrzyj także od spodu: tam mogą ukrywać się owady lub resztki ziemi. Dopiero po takim przeglądzie zdecyduj, czy pozostałe zabrudzenia wymagają płukania.
Jak umyć zioła, żeby nie utrudnić suszenia
Jeśli mycie jest potrzebne, użyj chłodnej wody i płucz rośliny krótko, bez długiego moczenia. Delikatny strumień sprawdzi się przy większych gałązkach; drobne liście można ostrożnie przepłukać w misce z czystą wodą, a następnie wyjąć, pozostawiając osad na dnie. Nie szoruj liści i nie używaj detergentów. Pracuj małymi porcjami, aby łatwiej zauważyć, czy zabrudzenia zostały usunięte.
Po płukaniu pozwól wodzie swobodnie ścieknąć na sicie lub durszlaku. Następnie rozłóż zioła pojedynczą warstwą na czystej ściereczce albo papierowym ręczniku i delikatnie osusz od góry. Możesz też ostrożnie otrząsnąć mocniejsze gałązki. Celem nie jest wysuszenie liści w tej chwili, lecz usunięcie kropli zalegających w zagłębieniach i między stykającymi się liśćmi.
Osuszanie wstępne i właściwe suszenie
Umytych ziół nie wiąż od razu w grube pęczki ani nie zamykaj w pojemniku. Zostaw je rozłożone w przewiewnym miejscu, aż na powierzchni nie będzie widocznej wody. Potem susz je cienką warstwą na odpowiedniej siatce lub tacy wyłożonej papierem. Łodyżki można zebrać w małe, luźne pęczki, o ile powietrze dociera także do liści w środku. Miejsce powinno być suche, przewiewne i osłonięte przed bezpośrednim słońcem.
Co pewien czas sprawdzaj zioła i, jeśli leżą na tacy, ostrożnie je przekładaj. Szczególnej uwagi wymagają mięsiste liście oraz miejsca, w których gałązki się stykają: mogą pozostawać wilgotne dłużej niż reszta. Gdy pojawia się zapach stęchlizny, widoczna pleśń lub śliska powierzchnia, nie odkładaj takich części do przechowywania. Przy kolejnej partii rozłóż rośliny luźniej i zadbaj o lepszy przepływ powietrza.
Kiedy zioła są gotowe do schowania
Przed zapakowaniem sprawdź kilka liści z różnych miejsc, także ze środka pęczka. Dobrze wysuszone liście powinny być suche w dotyku i łatwo się kruszyć; grubsze łodyżki mogą wymagać więcej czasu. Jeśli coś jest chłodne i elastyczne albo wygina się bez oznak wyschnięcia, pozostaw całą partię do dalszego suszenia i sprawdź ją ponownie. Wilgoć ukryta wśród liści może zepsuć zapas po zamknięciu słoika.
Gotowy susz przełóż do czystych, całkowicie suchych i szczelnych pojemników. Opisz je nazwą rośliny oraz terminem zbioru, a następnie ustaw w ciemnym, suchym miejscu, z dala od pary znad kuchenki. Przez pierwsze dni zaglądaj do środka: skroplona para lub mięknące liście oznaczają, że zioła nie zostały dostatecznie dosuszone. Najprostsza zasada brzmi więc: myj wtedy, gdy trzeba, ale zawsze starannie usuń wodę przed suszeniem i sprawdź susz przed schowaniem.
