Najpierw wybierz roślinę i jej właściwą część
Do suszenia nadają się różne części ziół, ale nie wszystkie zbiera się i wykorzystuje tak samo. Z mięty najczęściej zachowuje się liście, z kopru można zebrać dojrzałe nasiona, a z tymianku wygodnie suszyć całe drobne pędy. Wybór zależy od gatunku oraz od tego, czy susz ma trafić do kuchni, czy służyć jedynie jako zapachowy dodatek do domowej przestrzeni.
Zbieraj wyłącznie rośliny, które rozpoznajesz bez wątpliwości i których zamierzone zastosowanie jest Ci znane. Do celów kulinarnych wybieraj zioła przeznaczone do jedzenia, najlepiej z własnej uprawy lub pewnego źródła. Odrzuć części zapleśniałe, uszkodzone i zabrudzone. Zbieranie po obeschnięciu rosy ogranicza wilgoć, którą później trzeba usunąć podczas suszenia.
Liście: rozłóż je cienko albo susz na krótkich łodyżkach
Liście mięty, melisy czy oregano są wdzięcznym materiałem do suszenia. Można je oberwać przed suszeniem i rozłożyć luźną warstwą na czystej siatce lub papierze, albo pozostawić na niewielkich gałązkach i oddzielić później. Pierwszy sposób ułatwia usunięcie twardych łodyg. Drugi sprawdza się wtedy, gdy liście są drobne i trudno byłoby je rozkładać pojedynczo.
Najważniejszy jest swobodny przepływ powietrza. Gruba sterta liści łatwo zatrzymuje wilgoć, dlatego warto je co pewien czas obejrzeć i delikatnie przemieszać. Miejsce powinno być suche i przewiewne, bez ostrego, bezpośredniego słońca. Liście gotowe do schowania są wyraźnie suche i kruszą się przy potarciu; chłodne, miękkie lub sklejające się potrzebują jeszcze czasu.
Kwiaty: obchodź się z nimi delikatnie
Kwiaty i kwiatostany łatwo zgnieść, więc najlepiej rozkładać je pojedynczą, luźną warstwą. W zależności od rośliny zbiera się całe kwiatostany albo wybrane części kwiatu. Przykładowo koszyczki rumianku suszy się w całości, a od nagietka można oddzielić płatki. Kwiaty lawendy bywają suszone jako zapachowy dodatek, lecz nie oznacza to, że każda lawenda lub każdy suszony kwiat nadaje się do potraw.
Nie upychaj delikatnych kwiatów w pęczkach ani w szczelnych pojemnikach, zanim całkowicie wyschną. Jeśli podczas suszenia ciemnieją, sklejają się lub nabierają stęchłego zapachu, sprawdź warunki i usuń nieudane partie. Barwa suszu może różnić się od barwy świeżej rośliny, dlatego oceniaj też jego suchość i zapach, a nie sam wygląd.
Nasiona: poczekaj na dojrzałość, lecz nie na osypanie
Nasiona kopru czy kolendry zbiera się wtedy, gdy są rozwinięte i zaczynają wysychać na roślinie. Jeśli poczekasz zbyt długo, część może opaść przed zbiorem. Możesz ściąć owocostany, rozłożyć je nad papierem lub włożyć luźno do papierowej torby i pozostawić w przewiewnym miejscu. Osypujące się nasiona łatwiej będzie wtedy zebrać.
Po wysuszeniu oddziel nasiona od resztek łodyżek i innych części rośliny. Przed zamknięciem pojemnika sprawdź, czy nie ma wśród nich wilgotnych fragmentów. Nasiona zwykle wygodniej przechowywać w całości i rozdrabniać dopiero wtedy, gdy są potrzebne w kuchni: łatwiej wówczas ocenić ich stan, a zawartość słoika mniej się pyli.
Pędy: wygodny sposób na zioła o drobnych liściach
Tymianek i podobne zioła o drobnych liściach można suszyć na krótkich pędach. Rozłóż je na suszarce lub zwiąż w małe, luźne pęczki. Zbyt duży bukiet schnie nierówno, zwłaszcza w środku. Sztywniejsze łodygi rozmarynu również pomagają zachować porządek podczas suszenia, choć przed użyciem w potrawie zwykle wygodniej zdjąć z nich liście.
Po wyschnięciu obejrzyj pędy i oddziel części, które chcesz zachować. Twarde, zdrewniałe fragmenty nie muszą trafiać do słoika z liśćmi. Jeśli część gałązki wciąż się ugina i wydaje wilgotna, nie zamykaj jej razem z suchym materiałem. Różne części tej samej rośliny mogą wymagać różnego czasu schnięcia.
Przechowuj dopiero całkowicie suchy materiał
Gotowy susz przesyp do czystych, suchych i szczelnie zamykanych pojemników. Podpisz je nazwą rośliny oraz częścią, którą zawierają: „liście mięty” mówi więcej niż samo „mięta”. Trzymaj pojemniki z dala od wilgoci, ciepła i światła. Nie mieszaj świeżo zebranych ziół ze starszym suszem, bo wilgoć z nowych liści może zepsuć całą zawartość.
Po kilku dniach zajrzyj do pojemnika. Skroplona wilgoć, zbrylanie lub stęchły zapach oznaczają, że materiał nie nadaje się do dalszego przechowywania. Dobrze wysuszone liście, kwiaty, nasiona i pędy pozwalają korzystać z roślin poza sezonem, ale podstawą zawsze pozostają prawidłowe rozpoznanie zioła, czystość i cierpliwe dosuszenie.
